BEN BABAMI SEN USTANI UNUTMA

Geçen ayın 27'si Aşık Veysel’in 40. ölüm yıl dönümüydü. Büyük Millet Meclisi Türkçe'ye katkılarından dolayı 1965'te ödül vermiş bu büyük ozana. Bunu öğrendik, Veysel'i hatırladık; iyi oldu.

Bunlar da iyi oldu: Televizyon kanallarımız, Amerikan televizyonlarından kestikleri rolleri kendi üstlerine yapıştıran dizilerine, uzak adalarda böcek kovalayarak ne olduğunu bilmediğim bir şeylerden 'kurtulan' insanların yarıştığı şovlarına, bir sorunun cevabını izleyicisine bahşetmek için onu ekran karşısında dakikalarca bekletmeyi sorun etmeyen bilgi, ve sırf eşiniz ‘O yapar’ dedi diye şu kadar dakikada şu kadar acı biberi boğazınızdan içeriye tıktığınız ‘beceri’ yarışmalarına, koca adamların birer çocuğa, yok çirkin birer canavara dönüştüğü spor (yani, futbol) 'yorum' programlarına…Evet, tüm bunlara birkaç akşamlığına ara verdiler de Aşık Veysel’le ilgili belgeseller izleyebildik prime time’da, onun az bildiğimiz türkülerini de dinleyebildik.

Bu da iyi oldu: İnsanlar gittikleri tatil beldesinin fotoğrafını henüz o tatile ruhen başlamadan; bir restoranda yiyecekleri yemeğinkini de aman daha tabak bozulmadan şöyle bir çekip face’e koyar, kimin başlattığı belli olmayan siyasi dedikoduları retweet’ler ve beğenirken arada Veysel'den bir iki dörtlüğü, birkaç dizeyi de ilettiler birbirlerine.  

Şu çok iyi oldu: Bu süre içinde birkaç gün de olsa öğrencilerimiz, gençler, dünyanın en tuhaf isimlerine sahip futbol gazetelerini, aslında kendilerinin olmayan paraları yatırdıkları iddialı kuponları, iletişim kurmaktan ziyade bisikletli küçük adamlara dağları taşları aştırmak için kullandıkları cep telefonlarını, ve bilgi edinmekten daha çok komik videolar izlemek için kullandıkları internet sitelerini bir kenara bıraktılar da Veysel’in şiirlerini içeren kitaplara, onun yaşam öyküsünü anlatan yapıtlara yöneldiler ve meraklandılar; oradan da Türkçe’nin, yani kendi ‘ses bayraklarının’ diğer güzel örneklerine geçtiler …..  

Bu da olmuş olabilir: Birisi 'Ben şiir sevmem hiç' dedi. Öteki şaşırdı. 'Nasıl yani? dedi. 'Veysel'in yazdıklarını da mı sevmiyorsun? Sonra ona şunu gösterdi:

SAZIMA

Ben gidersem sazım sen kal dünyada

Gizli sırlarımı aşikar etme

Lal olsun dillerin söyleme ya da

Garip bülbül gibi ahu-zar etme

Gizli dertlerimi sana anlattım

Çalıştım sesini sesime kattım

Bebe gibi kollarımda yaylattım

Hayali hatır et beni unutma

Benim her derdime ortak sen oldun

Ağlarsam ağladın gülersem güldün

Sazım bu sesleri turnadan m'aldın

Pençe vurup sarı teli sızlatma

Bahçede dut iken bilmezdin sazı

Bülbül konar mıydı dalına bazı

Hangi kuştan aldın sen bu avazı

Söyle doğrusunu gel inkar etme

Ay geçer yıl geçer uzarsa ara

Geyin kara libas yaslan duvara 

Yanından göğsünden açılır yara

Yar gelmezse yaraların elletme

Sen petek misali Veysel de arı

İnleşir beraber yapardık balı

Ben bir insan oğlu sen bir dut dalı

Ben babamı sen ustanı unutma 

BELKİ ŞEHRE BİR D&R GELİR

Böyle bir başlık belki bundan çok önce yazdığım bir yazıya uyabilirdi. Ama o zamanlar benim bir blogum yoktu ve Nurdan büyük ihtimalle o maili henüz atmamıştı. Hangi maili mi? Anlatayım:

Adapazarı’nda depremden önce bir D&R mağazası vardı (bakalım depremler daha kaç şehir için milat olmaya devam edecek?) Sonra, depremden sonra yani, şehir hayaletleşti ve hayat grileşti. Donuk, nefes alan ama yaşamayan bir yer oldu burası. Okullar ikinci dönem başlatıldı. O yıl üniversiteyi kazanan kuzenim Güven'in, depremin hayatımızda açtığı fay hatları üzerine dertleşirken 'Şöyle bir gözlerimi kapasam, açsam, üç yıl geçmiş olsa' demesi hala aklımda. O yıl pek çok insan ve pek çok mekân gibi D&R da şehre veda etti. Bunu o zamanlar önemsemedik, zira rafları sanat, bilim ve edebiyat kitaplarıyla dolu bir mağaza o zamanlar ihtiyaç duyduğumuz en temel şeyler arasında değildi (aslında öyle mi olması gerekirdi, bu tamamen ayrı bir konu!). Şehir kışları çamur içindeydi, yazları da toz. Kitapseverler, kitaplar arasında zaman geçirmek isteyenler bazı kırtasiye dükkânlarındaki birkaç rafla yetinmek zorundaydı. Sonra efendim, işler normale dönmeye, şehir depremin izlerini silmeye başladı (fakat orta hasarlı binalarla ilgili ciddi kararlar ancak geçen kışın başında alındı, bu da tamamen ayrı bir konu!). Adapazarı’nda güneş açmaya başlamıştı, gidenlerden bazıları geri döndü. Bir gün Bosna caddesinden arabayla giderken yol kenarına sırayla dikilmiş ağaçları görünce çok şaşırdığımı ve sevindiğimi gayet net hatırlıyorum.

Bunlar tabii çok eskidendi! Aradan geçen zaman şehre yeni mekânlar kazandırdı. Fakat bir kitap ve müzik mağazasının eksikliği uzun süre giderilmedi. Nurdan da oturup D&R'a bir mail atmış ‘Neden Adapazarı’nda yoksunuz? Hem artık sizin konsepte uygun alışveriş merkezleri de var burada’ demiş. Gelen cevap ‘talebinizi yetkili yere ileteceğiz olmuş’ Sonra efendim, o ‘yetkili yer’ de bir mail atmış ve ‘Ekim sonu mağazamızı açıyoruz demiş’. Bu, okulda aramızda bir espri konusuna dönüştü sonra; hepimiz Nurdan’ın ‘maille ikna etme gücüne’ ikna olmuştuk!

Ve sonra şehre o film geldi:  İstanbul ve Denizli’deki muadillerine kıyasla küçük bir mağaza buradaki. Fakat aradığımı hep buldum şu ana dek. İnternetten kitap alanları anlıyorum, zaman zaman ben de bunu yapıyorum. Fakat kitaplar arasında zaman geçirmek istiyorsanız, bir kitap almadan önce başka başka kitaplara da dokunmak hoşunuza gidiyorsa, bunu bir bilgisayar ekranının önünde yapamayacağınızı bilirsiniz. Ve bilirsiniz ki bazen bir kitaba diğer kitaplardan vazgeçerek ulaşırız. (zaten hayatta da böyle yapmıyor muyuz, ayrı konu). Benim için bu tip yerler ‘bir kitap alıp çıkacağım’ mekânları değildir. Buralarda enikonu vakit geçirmek hoşuma gider. Rafların önünde durup uzun uzun kitaplara bakmayı severim. Onlardan birini çekip arka kapağındaki yazıyı hızlıca okumayı severim. Almayı düşünmediğim kitapları da o raflarda görmeyi severim. Ve en çok da uzun bir süredir okumayı istediğim bir kitabı alma niyetiyle mağazaya girip tamamen farklı bir kitapla çıkmayı severim.

Tabii şimdi ‘elmanın içi’nden de bahsetmeden olmaz. Bazen Aras’la gidiyoruz D&R’a. Çocuk kitaplarının olduğu yeri biliyor ve beni oraya doğru çekiştiriyor. Onu burada görmek güzel, ama sanırım Aras, kuşağının diğer çocukları gibi,  bir digital native  olacak. Pelin’in çalıştığı makalelerden öğrendiğime göre bu terim ekrandan okumak konusunda sıkıntı çekmeyecek ve belki de kâğıda ihtiyaç duymayacak gelecek nesilleri kastediyor. Şimdi pek çok öğrencim ekranla zaten barışık, ama öyle görünüyor ki bundan sonra çocuklar tamamen digital bir dünyaya gözlerini açacaklar. Bu makalelere göre ben bir digital immigrant’ım. Ekranda en fazla bir iki sayfa okuyabiliyorum; dijital dünyada bir göçmenim.

Woody Allen’ın zaten birer marka olan Barcelona, Londra ve Paris’te çektiği filmlerin bu şehirlerin tanıtımına yaptığı katkıyı konuşuyoruz okulda. Bunların arasında benim favorim Matchpoint’tir ve burada Allen şans temasını işlerken Londra’yı bir tablo gibi sunar önümüze.  İçimizden birisi ‘Gelip bir film de İstanbul’da çekse, İstanbul hepsinden güzel diyor. Bu dileğe ve ardından gelen görüşe hepimiz katılıyoruz. Nurdan fırsatı kaçırmıyor ‘Durun bakalım’ diyor ‘Ben bir mail atayım bakayım Woody’ye!’